“ทวิตรัก” หมายเลข 16 – รักออนไลน์

มีคำถามส่งมาว่าด้วยการสานสัมพันธ์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ขอตอบให้ร่วมกันอ่าน+ร่วมกันคิด เพราะอาจจะสอดคล้องกับประสบการณ์ของหลายคนที่งงงันปนปวดใจกับการสร้างสัมพันธ์ออนไลน์

มีคนมา “ชวนคุย” ผ่านช่องทางสื่อสารอย่าง “WhatsApp” “Facebook” “MSN” ฯลฯ บ่อยๆ ครั้งละนานๆ ต่อเนื่องกัน เรียกว่าเป็นการ “คบ” กันหรือไม่ ทำไมหลายคนที่ชอบคุยกับเราผ่านช่องทางแบบนี้จึงไม่อยาก “คุย” กับเราตัวเป็นๆ ไม่ยอมโทรมาหา ไม่ยอมนัดเจอ อาการก้ำกึ้งแบบนี้แปลว่าอะไร เราเป็นคนพิเศษในชีวิตของเขาหรือไม่

ถ้าไม่ชอบอาการจะห่างก็ไม่ห่าง จะใกล้ก็ไม่ใกล้แบบนี้จะทำอย่างไรดี

เมื่อความสัมพันธ์ไม่ได้ดังใจ เรามักตั้งคำถามว่าทำไมเขาจึงไม่น่ารักกับเราในวิถีที่เราอยากให้เขาเป็นและทำ โดยไม่ถามตัวเองต่อไปด้วยว่ารู้คำตอบแล้วได้อะไร

คำถามที่ควรจะถามและใคร่ครวญน่าจะเป็นว่า เรารู้สึกอย่างไรกับท่าทีเช่นนั้น และควรจะจัดการกับความรู้สึกนั้นอย่างไร

เวลาที่ Social Media รุ่งเรืองเฟื่องฟูแบบนี้ คนมากมายใช้ช่องทางสื่อใหม่ในการติดต่อสานสัมพันธ์กับคนที่น่าสนใจ โดยมีข้อได้เปรียบคือการจัดการรักษาระยะห่างได้ตามความสะดวกของตัวเอง

เราเลยได้เห็นอาการใกล้ออนไลน์ – ห่างออฟไลน์ หรือสนิทสนมแบบเสมือนจริงโดยไม่ได้สัมผัสใกล้ชิดกันตัวเป็น ๆ อาการประมาณนี้ทำให้หลายคนจัดที่ทางไม่ถูกว่าคนที่ตัวเองใกล้ชิดในสื่อสังคมควรจะเป็นอะไรในชีวิตจริง

บางคนพอใจจะสนิทสนมและดำเนินความสัมพันธ์แบบเสมือนจริงนี้ไปเรื่อย ๆ เพราะข้อจำกัดในชีวิตจริง (เช่นมีลูกมีเมียเป็นตัวเป็นตนอยู่แล้ว – เรื่องนี้ดูจะเป็นข้อจำกัดหลักของชายชนชั้นกลางไทย ทำให้ไม่สานสัมพันธ์ออฟไลน์กับหญิงที่ตัวเองไปกระลิ้มกระเหลี่ยออนไลน์)

บางคนพอใจจะดี้ด้าออนไลน์โดยไม่อยากรับความรับผิดชอบและหน้าที่ปฏิบัติของการมีแฟนในชีวิตจริง ก็เลยรักษาระยะห่างในการติดต่อที่จะสร้างความยุ่งยากเกินความสะดวกที่ตัวเองจะยอมรับได้ เราเลยได้เห็นอาการแชทหวานฉ่ำแต่นิ่งสนิทไม่สานต่อแบบตัวเป็นๆ

อย่าลืมว่าโลกออนไลน์เป็นพื้นที่ให้เราหลบหนีจากปัญหา ความทุกข์และความไม่สมบูรณ์ของชีวิตประจำวัน อะไรที่ทำออนไลน์กับออฟไลน์จึงไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเดียวกันอย่างสอดคล้อง

ในที่สุดแล้ว การพยายามหาคำอธิบายว่าทำไมคนจึงทำอย่างที่เขาทำอาจจะเป็นไปไม่ได้เลยก็ได้ ลองถามตัวเองดีไหมว่าสถานการณ์ที่เป็นอยู่ทำให้เราเป็นสุขดีอยู่หรือ (ถ้าเป็นสุขคงไม่ถาม “ทวิตรัก” ลองนะ) ถ้าปวดหัวนักก็ถอยดีกว่า

แต่หลายคนก็ไม่สามารถจะถอยไปเฉย ๆ เพราะความเคยชินกับแบบแผนละครหลังข่าว ที่ต้องมีเริ่มต้นและฉากจบให้ชัดเจนรู้เรื่อง ก็เลยพยายามเคลียร์โดยบอกอีกฝ่ายว่า “ฉันจะไปแล้วนะ” โดยทั่วไปเมื่อได้ยินอะไรประมาณนี้ เราจะเห็นอาการยื้อตามมาจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งให้ปวดหัวต่อไปอีกพักใหญ่ ๆ

คนที่บอกคนรักว่าทนไม่ไหว ไม่อยู่ด้วยแล้ว มักจะยังไม่ถึงจุดแตกหักจริง เพราะถ้าจะไปก็คงไปเลยโดยไม่ต้องรอให้คนรักยินยอมเลิก

เวลาความสัมพันธ์ไม่เวิร์ค เราแต่ละคนเป็นฝ่ายตัดสินใจเดินจากไปได้เสมอ แต่มักจะรอให้อีกฝ่ายเลือกเดินจากไป

การเลิกกับคนรักต้องอาศัยแรงใจมากมาย ถ้าความสัมพันธ์ไม่เป็นสุขก็ถอยมาอย่ายื้อจะดีกว่าไหม เก็บแรงใจไว้จัดการกับอารมณ์ความรู้สึกตัวเองจะดีกว่า

อันที่จริง ความสัมพันธ์แบบเสมือนจริงเช่นนี้น่าจะทำให้การเดินถอยห่างจากมาง่ายขี้น เพราะไม่ต้องเห็นหน้าเห็นตาปะทะสังสรรค์กันในชีวิตจริงให้ต้องลำบากใจ

เมื่อความสัมพันธ์เริ่มแบบเสมือนจริงก็จบแบบเสมือนจริงบ้างคงดี Unplug/Offline หายไปไม่วนเวียน ถอยมาถนอมใจตัวเองจะดีกว่า

อย่าลืมว่าในความรัก-ความสัมพันธ์ ตัวเราไม่ได้หายไปไหนแม้จะให้ความสำคัญกับคนรักมากมาย ตัวเรา-ใจเราก็ยังสำคัญที่สุด ปล่อยให้แหลกสลายไปก็ไม่ได้ทำให้ความสัมพันธ์ที่เลวร้ายดีขึ้นได้

อะไรที่มันเกิดออนไลน์ ก็ทิ้งไว้ในพื้นที่ออนไลน์ต่อไป ใช้ชีวิตออฟไลน์ให้เป็นสุขจะดีกว่า...

“ทวิตรัก” หมายเลข 15 – เวลา/ความชัดเจนในสภาวะปิ๊ง/ประทับใจ

เมื่อเกิดปิ๊ง/ประทับใจใครบางคน แล้วเขาก็ดูมีทีท่าคล้ายว่าจะประทับใจเราเหมือนกัน เช่นชอบคุยกับเรา ใส่ใจเรา ฯลฯ คำถามในใจของหลายคนในสถานการณ์นี้คือแล้วเขารู้สึกอย่างไรกับเรา เขาชอบเราไหม เขาอยากสานสัมพันธ์ให้แนบแน่นขึ้นกับเราหรือเปล่า

เรามักลืมไปว่า คำถามที่สำคัญกว่านั้นคือแล้วตัวเรารู้สึกอย่างไรกันแน่ เราต้องการอะไร คนนี้เหมาะจะอยู่ในชีวิตเราแบบไหน

คนที่เราใช้คุยด้วยแล้วถูกคอ ไปกินข้าวด้วย/ใช้เวลาด้วยแล้วสนุกและรู้สึกดี อาจไม่เหมาะจะเป็นคนรักของเราก็ได้

กติการักในเวลานี้ทำให้เราคาดหวังให้คู่รักของเราเข้าใจเรา เป็นเพื่อนร่วมทุกข์สุข และทำกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตร่วมกับเราได้ ความเข้าใจ/ใส่ใจ/รสนิยม/วิถีชีวิตเป็นปัจจัยสำคัญให้ความสัมพันธ์ราบรื่น

แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าระหว่างเรากับคนที่เราประทับใจมีองค์ประกอบเหล่านี้ครบไหม โดยทั่วไปเวลาทำให้เรารู้คำตอบ เวลาทำให้เราชัดเจนขึ้นด้วยว่าเขาเป็นคนอย่างไร เขารู้สึกอย่างไร เขาอยากจะสัมพันธ์กับเราแบบไหน เวลาทำให้เราเข้าใจความรู้สึกและความต้องการของตัวเราเองมากขึ้นด้วย

แต่คนที่อยู่ในอารมณ์ปิ๊งมักใจร้อนเกินกว่าจะให้เวลาทำหน้าที่ หลายคนอยากรู้ตอนนี้/เดี๋ยวนี้/ทันทีว่าเขารู้สึกอย่างไรกันแน่

เพราะอยากรู้เลยทำให้คิดวนไปมาว่าสารภาพความรู้สึกให้เขารู้แล้วให้เขาบอกมาเลยว่าคิดอย่างไรกับเรา เป็นแฟนกันไหมจ๊ะ อะไรประมาณนั้น

แม้ว่าอยากรู้ใจจะขาด หลายคนก็หวาดหวั่นกับคำตอบที่จะได้รับ เกรงว่าจะเกิดปรากฏการณ์แตกสลายทั้งใจและหน้า

กลายเป็นว่าอยากรู้แต่ไม่อยากเสี่ยง ได้แต่อึดอัดไปมาว่าเรื่องของเราจะเป็นไปในทางไหน

แล้วจะทำยังไงดี ขอตอบแบบให้ทางเลือกไปเลือกเอาเองตามนิสัยและปัจจัยเฉพาะดังนี้

ทางเลือกที่หนึ่งสำหรับคนใจร้อน บอกความรู้สึกและถามเขาไปเลยว่า เธอรู้สึกอย่างเดียวกับฉันไหม

ใครจะเลือกทางนี้กรุณาเตรียมใจรับความเสี่ยง ว่าคำตอบอาจเป็นไปในทิศทางไม่ถูกใจเราได้เหมือนกัน ถ้าใจไม่ถึงจะรับความเสี่ยงก็เลือกทางนี้ยากนะ

แต่แนวโน้มคำตอบที่ได้สำหรับคนทางเลือกนี้คือ คำตอบแบบงง ๆ เพราะอีกฝ่ายก็ไม่แน่ใจว่าเขารู้สึกอย่างไร ต้องการอะไร เหมือนกับที่เรายังงง ๆ อยู่นี่แหละ

การบอกรักเมื่อยังไม่แน่ใจว่าที่รู้สึกอยู่นี้คืออะไรกันแน่ ทำให้หลายคนยิ่งอึดอัดหนักเข้าไปอีกเมื่อชัดเจนขึ้นว่ารู้สึกอย่างไรและต้องการอะไร แต่ไม่รู้จะนำพาตัวเองให้หลุดพ้นจากความสัมพันธ์ที่เริ่มไปเพราะความไม่แน่ใจได้อย่างไร

เอาเป็นว่าใครจะเลือกทางลุยบอกรัก ต้องยอมรับความเสี่ยง และมีความสามารถในการจัดการภาวะอกหัก และชิ่งได้ไม่เขอะเขินเมื่อความรู้ชัดว่าที่มีอยู่ไม่ใช่รัก

อีกทางเลือกหนึ่งคือ “รอ” เวลาจะให้คำตอบว่าเรารู้สึกอย่างไรและต้องการอะไรกันแน่ เวลาทำให้เห็นคนที่เราปิ๊งชัดเจนขึ้นว่าเขาเป็นคนอย่างไร

เวลาที่ผ่านไปอาจทำให้เราตระหนักว่าไม่สามารถจะใกล้ชิดในฐานะคู่รักกับคน ๆ นี้ได้ เพราะไม่ชอบวิธีกินยำวุ้นเส้นของเขา หรือไม่ชอบที่เขาหยอดเสน่ห์ไม่เลือกหน้าก็เป็นได้

ในที่สุดเวลาจะทำให้อะไรที่ไม่ชัดตอนนี้ ชัดเจนขึ้นได้ ถ้าเราทนอึดอัดปล่อยให้เวลาทำหน้าที่ได้

ทางเลือกหลัก ๆ ในสถานการณ์ปิ๊ง+อยากชัดเจน มีให้เลือกเองตาม “ใจ” และนิสัยของแต่ละคน

ไม่ว่าจะชัดเจนแล้วเจ็บแสบ หรืออึดอัดเพราะคลุมเครือ #ทวิตรักอยู่เป็นเพื่อนคุณเสมอค่ะ

เลือดแลกรัก

หลังจาก tweet ประเด็นการทำร้ายตัวเองเพราะรักและ “เลือดแลกรักไม่ได้” ไป มีเพื่อนทวิตภพถามเข้ามาว่า

@cevil2prance: คนที่คิดหรือกำลังทำร้ายตัวเองแบบนี้ควรแก้ยังไงครับ

ขอตอบยาวชวนคิดดังนี้....

คนไม่น้อยทำร้าย/ทำลายตัวเองเพราะผิดหวังในรัก เช่นกรณีคนที่รักไม่รักตอบ หรือคนเคยรักแต่หมดรักไป การทำร้ายตัวเองเป็นไปเพื่อสื่อสารให้โลก (โดยเฉพาะคนรัก) รู้ถึงความเจ็บปวดทุกข์ใจเมื่อรักไม่สมหวัง และแสดงออกถึงความรักท่วมท้นว่าอยู่ไม่ได้ถ้าไม่มีคนที่รักอยู่ในชีวิต ประมาณว่า “เห็นไหมว่าฉันรักเธอมากมายแค่ไหน ทำไมเธอไม่สนใจ ไม่หันมามอง และไม่ให้ค่ากับรักของฉันบ้าง”

ความรุนแรงต่อตัวเองเพราะความรักในหลายกรณีเป็นความพยายามจะเปลี่ยนใจคนรัก ให้รับรักหรือกลับมาอยู่ในความสัมพันธ์ด้วยกันเหมือนเดิม

ใครกำลังอยู่ในสถานการณ์ประมาณนี้ มีคำถามและแง่มุมชวนคิดต่อไปด้วยกัน

ถ้าการทำร้ายตัวเองเป็นไปเพื่อแสดงให้คนรักรับรู้ถึงความรักและความทุกข์ใจ ขอให้ถามตัวเองว่าทำไปแล้วคนรักได้รับรู้อย่างที่เราอยากให้เขารู้ไหม หรือเราจะกลายเป็นไอ้บ้า/อีบ้าที่น่ารำคาญในระดับที่เพิ่มขึ้นจากความรำคาญที่มีอยู่ก่อนแล้ว

แนวโน้มคือการทำร้ายตัวเองมักจะไม่ถูกคนรักมองเห็นอย่างที่คนทำอยากให้เห็นนัก เพราะในขณะที่ความรักบังตาให้เห็นแต่มุมบวกของคนที่รัก ความไม่รักก็บังตาให้เห็นแต่มุมน่าเบื่อน่ารำคาญของคนที่เราไม่รักเหมือนกัน

โอกาสที่การทำร้ายตัวเองประชดรักจะจบลงด้วยการเจ็บตัวฟรีจึงสูงมาก เพราะมักกลายเป็นการกระตุ้มต่อมรำคาญจนพาลเกลียดในคนที่เรารักเสียมากกว่า

แล้วการทำร้ายตัวเองเปลี่ยนใจคนรักให้รักหรือกลับมารักเราได้หรือไม่

ที่น่าเศร้าคือการทำร้ายตัวเองอาจทำให้คนรักใจอ่อนบางคนสงสารว่าได้ทำให้คนที่ตัวเองไม่รักต้องทำเช่นนั้น และสำนึกผิดมากบ้างน้อยบ้าง แต่ความสงสารและสำนึกผิดก็ไม่ใช่ความรักอย่างที่เราต้องการอยู่ดี และไม่มีแรงยึดเหนี่ยวให้คนที่ไม่รักเราอยู่กับเราได้

การพยายามหลอนคนที่ไม่รักเราให้ผวาว่าเราจะทำร้ายตัวเองอีก อาจทำให้ไฟเกลียดลุกโชนขึ้นแทน

สรุปคือ คนมากมายไม่ได้สิ่งที่ตัวเองต้องการจากคนรักด้วยการทำร้ายตัวเอง การทำร้ายตัวเองไม่ทำให้รักเกิดแต่มักดับความรู้สึกดี ๆ ที่อาจจะมีอยู่บ้างลง และทำให้ความกลัว ความเกลียดเข้าแทนที

ถ้าเช่นนั้นจะทำเช่นไรดี

น่าจะเริ่มจากการยอมรับว่าการไม่สมใจในรักเป็นความทุกข์ ทำให้เราเจ็บปวด ความเจ็บนั้นเป็นของเรา อยู่ในใจเรา ต้องจัดการกับใจเราที่เจ็บ การจัดการนี้ใช้เวลา

เมื่อเห็นตัวเองและเห็นความเจ็บแล้ว ลองคิดต่อว่ามุมมองของเราตอนนี้คืออะไร เป็นไปได้ไหมว่าเรา “จับจ้อง” มองเห็นแต่คนที่เรารักราวกับเขาเป็นศูนย์กลางของจักรวาล การจับจ้องนั้นทำให้เรามองไม่เห็นโยงใยความรักความสัมพันธ์อีกมากมายหลายรูปแบบที่ยึดโยงร้อยรัดเราไว้กับโลก และทำให้เราเป็นเรา

ลองเปลี่ยนมุมที่มองไปแม้เพียงเล็กน้อย จะเห็นคนที่รักและเป็นห่วงเราในระดับต่าง ๆ มากมาย คนที่กังวลกับความโศกเศร้าของเราแต่เรามองไม่เห็นเพราะมัวแต่จดจ่อกับคนรัก คนที่พร้อมจะเป็นเพื่อนทุกข์รับฟังปัญหาและทำกิจกรรมคลายโศกร่วมกับเรา ลากเราให้หลุดพ้นจากห้วงทุกข์

คนเหล่านั้นอาจหมายถึง พ่อแม่ พี่น้อง เครือญาติ และเพื่อนฝูง ลองหันไปมองเขาบ้าง แล้วจะพบมือมากมายที่พร้อมจะฉุดเราให้ลุกขึ้นยืนหรือโอบกอดปลุกปลอบให้คลายเศร้า

(เพื่อนคนหนึ่งเล่าว่า เธอเคยทุกข์สาหัสเพราะคนรักทิ้งไป คืนหนึ่งเธอตัดสินใจฆ่าตัวตาย ณ เวลาที่กำลังจะใช้มีดกรีดเส้นเลือดที่ข้อมือ เธอนึกถึงครูคนหนึ่งที่รักเธอนักว่าจะรู้สึกอย่างไรเมื่อพบว่าเธอฆ่าตัวตาย วูบคิดนั้นทำให้เธอเปลี่ยนใจได้)

ระบายทุกข์ในใจกับคนในแวดวงที่มีความหมายและเห็นเรามีความหมาย ทุกคนคงไม่เข้าใจเราไปหมดทุกเรื่อง แต่พร้อมจะฟังและปลุกปลอบในบางเรื่อง บางคนรับฟังได้ทุกเรื่อง

เอาความทุกข์เพราะรักไปโยนใส่คนอื่นตลอดเวลาก็ไม่เวิร์คในระยะยาว เพราะตัวเราจะวนอยู่กับทุกข์นั้น และคนที่ช่วยกันประคองเราจะเหนื่อยอ่อน ลองดึงใจเราออกจากทุกข์นั้นหันไปใส่ใจกับเรื่องอื่นบ้าง เช่นทำอะไรสนุก ๆ ตามรสนิยม

ลองใช้เวลาทำสิ่งที่เราเพลิดเพลินกับคนรอบตัวที่แคร์เราเหล่านี้ สักพักจะพบว่าความสนุกสนานเบิกบานในชีวิตไม่ได้มาจากการมีคนรักแต่เพียงอย่างเดียว

ทำมาเรื่อย ๆ ดังนี้จะพบว่าการมองโลกของเราจะเริ่ม “กว้าง” ขึ้น จากที่จดจ่ออยู่กับคนคนเดียว และความเจ็บปวดชุดเดียว เราเริ่มเห็นคนอื่นที่มีความหมายในชีวิตเรา และอย่างอื่นที่ทำให้เราเป็นสุขได้

บางคนอาจจะเริ่มมองให้กว้างออกไปอีก จะเห็นคนและสัตว์โลกที่ทุกข์ยากลำบากด้วยเรื่องต่าง ๆ ลองสละเวลาจากงานที่ทำหรือการคิดหมกมุ่นกับทกุข์ของตัวเอง ให้ความช่วยเหลือเท่าที่เราจะทำได้ การถามทุกข์สุข ช่วยเช็ดน้ำตาของคนอื่น ทำอะไรให้คนอื่นบ้างเท่าที่เราจะทำได้ ช่วยลดทุกข์ในใจลงได้ เพราะเริ่มตาสว่างว่าเราไม่ได้ทุกข์อยู่คนเดียวในโลก

หลายคนที่ทนอ่านมาถึงบันทัดนี้อาจท้อถอยว่าทั้งหมดนี้ต้องใช้เวลา อย่าลืมว่าทุกข์เพราะรักเป็นปมซับซ้อนที่เราเอาใจเราไปผูกไว้เอง กว่าจะคลายได้โดยไม่ติดค้างใช้เวลาเสมอ และเมื่อเดินผ่านมาได้จะรู้กสึกดีกับตัวเองและญาติมิตรรอบข้างที่ยืนเคียงข้างเราไม่หนีหาย

คนที่ไม่ได้อยู่ในสถานการณ์นี้เอง แต่มีเพื่อนหรือคนรู้จักที่กำลังทุกข์เพราะรัก โปรดเข้าใจว่าเขาทุกข์ การช่วยรับฟังและทำกิจกรรมร่วมกันเพื่อความเพลิดเพลินและให้เขาเห็นโลกในมุมอื่น ทำให้เขารู้ว่ามีคนที่แคร์เขา น่าจะเป็นพลังเสริมให้เพื่อนทีทุกข์เพราะรักรู้สึกดีขึ้นได้บ้าง

มิตรภาพช่วยคลายทุกข์เพราะรักได้เสมอ

ทุกข์เพราะรักเป็นเรื่องยากเย็นสาหัสเพราะใกล้ใจ แต่ก็ไม่เคยทำให้ใครตายเหมือนอุบัติภัยและโรคร้าย ที่ตายเพราะรักมักทำให้ตัวเองตายเอง เพื่อจะรู้ว่าตายไปความเจ็บก็ไม่จบ และเลือดเนื้อชีวิตที่ทุ่มให้ก็ไม่ได้ทำให้ได้ในสิ่งที่อยากได้อยู่ดี

ลองเอาชนะความเจ็บและความทุกข์นี้โดยอาศัยใจเราและการสนับสนุนของคนรอบข้าง แล้วจะพบว่าเรามีพลังทำอะไรได้มากมายนัก

แสนยานุภาพของเมียหลวง

ทำไมเมียหลวงในละครจึงมักจะเป็นคนดี น่าสงสาร ได้แต่ร้องไห้เมื่อโดนเมียน้อนย่ำยี แล้วก็มักจะเอาชนะเมียน้อยได้โดยการยึดมั่นกับความเป็นเมียหลวงและไม่ตอบโต้


ส่วนเมียน้อยในละครก็มักจะร้อนและแรง แสดงออกโดยการแต่งหน้าจัดๆ แต่งตัวโป๊ๆ (เพราะกลัวคนดูไม่รู้ว่าเป็นผู้หญิงไม่ดี) กิริยาหลักคือการกรี๊ด ในที่สุดมักจะพ่ายแพ้แก่เมียหลวงที่ได้ผัวคืนไปเสมอ


โครงเรื่องหลักแบบนี้สะท้อนการควบคุมทางสังคมที่เข้มงวด ว่าด้วยการมีความสัมพันธ์ซ้อนในเวลาที่รูปแบบเรื่องเพศที่ถูกจัดว่าถูกต้องคือผัวเดียว - เมียเดียว


เมียหลวงถูกให้ภาพว่าดีเสมอ เนื่องจากเธอประพฤติตามกติกาถูกต้องคือเป็นเมียในการแต่งงาน ส่วนเมียน้อยคือคนที่เข้ามาซ้อน บ่อนทำลายระบบผัวเดียว - เมียเดียวอย่างตรงไปตรงมา จะให้บอกว่าดีได้อย่างไร ไม่เช่นนั้นกรอบเพศวิถีกระแสหลักก็จะสั่นคลอนถอนรากจนอยู่ไม่ได้


เมียหลวงมีตัวช่วยมากมาย ตั้งแต่ความเห็นใจและการช่วยกันรุมประณามเมียน้อย/เกลี้ยกล่อมผัวให้ได้สติของผู้คนรอบข้าง ไปจนถึงกฎหมายของรัฐที่พยายามจะคุ้มครองเมียหลวงอยู่มาก 


การมีความสัมพันธ์ซ้อนเป็นเรื่องซับซ้อนมีปัจจัยเกี่ยวข้องและองค์ประกอบที่เฉพาะเจาะจงในแต่ละคู่ความสัมพันธ์ แต่เรามักจะถูกบอกเล่าผ่านนิยายและละครโดยลดทอนความซับซ้อนเสมอ


หรือแท้ที่จริงละครเมียหลวง - เมียน้อยที่เราติดกันงอมแงมเป็นการควบคุมทางสังคมที่แยบยล โดยบอกเราว่าอะไรดี - ไม่ดี คนทำตามกติกาเรื่องเพศคือคนดีและต้องชนะคนไม่ดี (ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามเรื่องเพศ) เสมอ


เราจึงไม่ค่อยจะได้เห็นภาพความซับซ้อนของความสัมพันธ์ผัวเมียที่ไม่ได้เป็นสุขไปทุกเรื่อง และเต็มไปด้วยปัญหาที่ต้องอาศัยความเข้าใจและปรับเข้าหากัน หรือภาพของเมียน้อยที่หลากหลายและเข้าไปซ้อนในความสัมพันธ์ด้วยเหตุต่าง ๆ กัน


คงเพราะอย่างนี้คนในความสัมพันธ์ซ้อนในชีวิตจริงจจึงเผชิญกับสถานการณ์ของตัวเองได้ยากลำบาก และมักจะโทษคนอื่นที่ละเมิดกติกาเรื่องเพศมากกว่าจะพิเคราะห์องค์ประกอบที่เป็นทุกข์และไม่พอดีของความสัมพันธ์ของตัวเองหรือคนรัก


พลังอำนาจของกรอบเรื่องเพศกระแสหลักในการกำกับคนโดยแยกดีชั่วแบบไม่ซับซ้อนและการประณามทางสังคมแบบโหด ๆ คือแสนยานุภาพที่แท้จริงของเมียหลวง แสนยานุภาพนี้อาจช่วยให้เมียหลวงตัวจริงบางคนชนะเมียน้อยได้ผัวคืน ในขณะที่บางคนทนทุกข์กับสถานะเมียหลวงโดยไม่คิดใคร่ครวญถึงที่มาที่ไปของการเป็นเมียหลวงของตัวเอง และเข้าใจไม่ได้ว่าทำไมตัวเองจึงไม่ชนะเมียน้อยเสียที


กลายเป็นว่าทั้งเมียหลวง - เมียน้อย ต่างก็ถูกกำกับรังแกโดยกรอบเรื่องเพศกระแสหลักในกระบวนการสถาปนาระบบผัวเดียว - เมียเดียวให้ปรากฏเป็นจริง...

อคติทางเพศกับการจัดกลุ่มเสี่ยง HIV/AIDS

@tomornism ถามว่า “อ.คิดอย่างไรกับการไม่รับเลือดบริจาคจาก 'ชายรักชาย' (ไม่รวม ญ รัก ญ) ด้วยเหตุผลเป็นพฤติกรรมเสี่ยงเหมือนคนเคยซื้อบริการทางเพศครับ”

การไม่รับบริจาคเลือดจาก “กลุ่มเสี่ยง” มักถูกให้เหตุผลเรื่องความปลอดภัยของเลือดเอง เคยได้ยินคำอธิบายว่ากระบวนการตรวจสอบเลือดของผู้บริจาคใช้เวลา ซึ่งอาจจะเป็นปัญหาในเวลาที่เกิดความต้องการเลือดประมาณมากแบบเร่งด่วน ทำให้เกิดความเสี่ยงของผู้รับเลือดที่บริจาคมาได้

หลักการในที่นี้เป็นการทำให้เลือดปลอดภัยมากที่สุด คำอธิบายทางเทคนิคเช่นนี้ทำให้คนที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญโต้เถียงยาก เพราะไม่กล้ารับรองความปลอดภัยที่เกินความสามารถของเรา แต่พยายามชี้ให้เห็นว่าแนวปฏิบัติเช่นนี้มีผลทางสังคมในแง่การตอกย้ำอคติทางเพศของระบบความเชื่อที่เชิดชูรักต่างเพศและเกลียดกะเทย เกย์ ทอม/ดี้ ฯลฯ

การจัดพฤติกรรมบางประเภทเป็นพฤติกรรมเสี่ยงต่อการรับหรือแพร่เชื้อ HIV/AIDS มาจากฐานคิดเชิงระบาดวิทยาที่พยายามจะป้องกันการเพิ่มจำนวนผู้ป่วยใหม่ โดยดูจากลักษณะร่วมของผู้ติดเชื้อเดิม

กลุ่มที่จัดว่าเสี่ยงมาโดยตลอดคือ คนขายบริการทางเพศ  “รักร่วมเพศ” และ “ร่วมเข็ม” ในการเสพยาเสพติด

คำอธิบายหลักในเวลานี้บอกว่า การแพร่กระจายเชื้อผ่าน “สารคัดหลั่ง” ของมนุษย์ แต่คนทั่วไปมีแนวโน้มจะมองกลุ่มเสี่ยงแบบเดิม กลายเป็นว่าการคิดเชิงระบาดและวิธีปฏิบัติที่มาฐานคำอธิบายทางการแพทย์ ตอกย้ำสนับสนุนการประณามรูปแบบพฤติกรรมทางเพศนอกกรอบหลายประการ

แม้ว่าจะมีคำอธิบายจากฐานด้านการแพทย์เพื่อจะทำให้เห็นความเฉพาะเจาะจงของรูปแบบพฤติกรรมเสี่ยงมากขึ้น แต่การจัดกลุ่มและคำอธิบายทางการแพทย์ก็ยังถูกหยิบยกหรือประทับในความเข้าใจของคนว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องเพศกับเอดส์ กลายเป็นการประณามต่อเนื่องไม่สิ้นสุด

คำตอบของคำถามที่ @tomornism ถามก็คือ การเลือกจะไม่รับเลือดจากคนบางกลุ่มเป็นเรื่องเข้าใจได้ในแง่ความเสี่ยง และคนที่ต่อสู้ในประเด็นนี้เองก็ไม่อยากจะผลักดันให้ยกเลิกเสียเลยทีเดียวเพราะตระหนักถึงความไม่แน่นอนที่เป็น “ความเสี่ยง” ทางเทคนิคที่จะกลายเป็นอันตรายได้

ที่ต้องสู้กันคือ รูปแบบพฤติกรรมเสี่ยงที่จัดแบบเหมารวมกลายเป็นตัวหล่อเลี้ยงอคติทางเพศของคน การทำให้เห็นความเฉพาะเจาะจงขององค์ประกอบพฤติกรรมเสี่ยง เช่นการร่วมเพศในรูปแบบที่ทำให้เกิดการปะปนแลกเปลี่ยนสารคัดหลั่งไม่ว่าในลักษณะใดต่างหากที่เสี่ยง จะทำให้คนตระหนักว่าแม้ตัวเองจะมีวิถีชีวิตแบบ “รักต่างเพศ” (Heterosexuality) ก็มีโอกาสเสี่ยงได้ น่าจะประโยชน์กว่าในเชิงการป้องกันและการลดอคติทางเพศ

ถ้ามองการไม่รับบริจาคเลือดจาก Homosexuals โดยไม่พิจารณาต่อก็จะกลายเป็นปัญหาได้ เพื่อหลีกเลี่ยงการตัดสินความเหมาะสมของวิธีการโดยใช้ความเข้าใจแบบสังคมศาสตร์อย่างเดียว ข้อเรียกร้องน่าจะเป็นการทำให้เจาะจงมากขึ้นว่าอะไรคือความเสี่ยง การไม่รับบริจากเลือดจากบางกลุ่มควรจะเจาะจงมากขึ้นไหมว่าบรรดาหญิงรักหญิง/ชายรักชายต้องมีพฤติกรรมอย่างไรจึงจะจัดว่าเสี่ยง ไม่ใช่เพราะเป็น Homosexuals เลยเสี่ยงไปหมด

ความเฉพาะเจาะจงมากขึ้นจะเป็นประโยชน์ในด้านการสร้างความเข้าใจพฤติกรรมเสี่ยง และลดการตีขลุมรังเกียจในเรื่องเพศได้ การตั้งคำถามและชวนให้คิดต่อว่าด้วยอคติทางเพศจึงเป็นเรื่องสำคัญ